Memory Center - Alzheimer

..:: NÖROLOJİ ::..

Eşim, 61 yaşında bir ev kadını.

“Yaklaşık 35 senedir evliyiz. Eşim çok iyi bir aşçıydı, ama bu hastalığa yakalandıktan sonra yaptığı yemekler yenmez oldu. Eğer ateşte unutup yakmazsa, tuz yerine şeker yada tarçın koyuyor. Buzdolabına ne kadar garip eşya varsa dolduruyor. Bunları söyleyince de çok sinirlenip ağlamaya başlıyor.”

Annem artık torunlarının adlarını hatırlamıyor..

Unutkanlık ne zaman hastalık sayılır?

Unutkanlık, herkesin yaşayabileceği sık rastlanan bir sorundur. Hepimiz zaman zaman tanıdıklarımızın isimlerini, eşyalarımızı nereye koyduğumuzu, hangi ayda olduğumuzu unuturuz. Bunlar basit unutkanlıklardır ve unuttuğumuz şeyleri çoğu kez kısa süre içinde hatırlarız. Yorgunluk, stres, yoğun çalışma gibi etkenler bu unutkanlıkların artmasına neden olabilir, ama bunlar günlük yaşantımızı etkileyecek boyutta değildir. Unutkanlık, günlük hayatı etkilediğinde ve basit gündelik işlerin yapılmasını aksattığında hastalık habercisi olabilir.

Alzheimer hastalığı nedir?

Alzheimer (alzaymer okunur) hastalığı, zihinsel işlevlerde bozulmaya yol açan, ilerleyici bir beyin hastalığıdır. Bu hastalıkta hafıza, konuşma, yön bulma, insanları tanıma gibi konularda sorunlar yaşanır, günlük işler yerine getirilemez ve davranış bozuklukları görülebilir. Alzheimer hastalığı, halk arasında genel olarak "bunama" diye adlandırılan durumun en sık rastlanan nedenidir.

Alzheimer hastalığı kimlerde ve neden oluşur?

Alzheimer hastalığına, genellikle ileri yaşlarda rastlanır. 40 ve 50'li yaşlarda da görülmekle birlikte, 60 yaşın üzerindeki kişilerde daha fazla ortaya çıkar.Kadınlarda biraz daha fazla rastlanılmasının yanında, her iki cinsiyette de görülebilir. Hastalığın nedeni henüz tam olarak bilinmemekle beraber araştırmalarda ailesinde Alzheimer hastalığı bulunanlarda hastalık oluşma riskinin biraz daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ancak bu; ailesinde Alzheimer hastası bulunan herkesin Alzheimer hastası olacağı anlamına gelmez. Alzheimer hastalığı bulaşıcı değildir.

Babam, 67 yaşında emekli öğretmen

“Bu hastalığa yakalandıktan sonra ne konuştuğunu anlamak çok zorlaştı. Neredeyse 30 yıl edebiyat öğretmenliği yapan birinin basit kelimeleri hatırlayamaması ya da yerine anlamsız kelimeler kullanması anlaşılır gibi değil. Üstelik bir de bunları bıkıp usanmadan tekrar tekrar anlatması evdeki herkesi çileden çıkartıyor.”

Alzheimer hastalığı ne sıklıkla görülmektedir?

Alzheimer hastalığı 65 yaşın üzerindeki her 10-20 kişiden birinde görülürken, 85 yaşın üzerinde neredeyse iki kişiden birinde ortaya çıkmaktadır. Genel olarak yaşlılarda en sık karşılaşılan 4. hastalıktır. Günümüzde yaş ortalamasının yükselmesi nedeniyle çevremizdeki Alzheimer hastalarının sayısı da artmaktadır. Şu anda Türkiye'de yaklaşık 250 bin, tüm dünyada ise 20 milyon Alzheimer hastası olduğu tahmin edilmektedir.

Alzheimer hastalığı nasıl başlar ve ilerler?

Alzheimer hastalığı, genellikle yavaş ilerleyen, ancak geri dönüşsüz bir hastalıktır. Başlangıcında fazla belirti vermez. Öncelikle yakın geçmişi hatırlayamama şeklinde ortaya çıkar. Kişi sabah ne yediğini, bir önceki gün eve kimlerin geldiğini anımsayamaz. Zamanla isimleri, yolları, tarihleri unutma veya karıştırma, eşyalarını sık sık kaybetme, karar verme güçlüğü, isteksizlik ve ilgisizlik, duygu ve davranışlarda değişiklik gibi belirtilerle devam eder ve bunlar giderek daha fazla dikkat çekici hale gelir. Hasta aynı soruları tekrar tekrar sorar, bazen sorulan sorulara anlamsız cevaplar verebilir. Dışarıda, hatta evin içinde bile yönünü kaybedebilir. Bu belirtiler hastanın kendisinde de sıkıntı yaratır ve hasta sinirli ya da içine kapanık hale gelebilir. Hatta depresyona girebilir. Sinsice ilerleyen tüm bu zihinsel ve ruhsal bozukluklara hastalığın ileri ki dönemlerinde yürüyememe ve idrarını tutamama gibi işlevsel bozukluklarının ilavesiyle de hasta günlük işlerini yapamaz hale gelir 5-10 yıl içerisinde tamamen bakıma ve hatta yatağa bağımlı hale gelen hastanın yardımsız yaşayamaması, ailesi ve ona bakan kişiler için ciddi bir yük oluşturur. Bu nedenle hastalığın erken dönemde teşhis edilerek gerekli tıbbi desteğin sağlanması çok önemlidir.

Kardeşim, 64 yaşında esnaf

“Ben de onun gibi bunar mıyım diye çok korkuyorum. İki yıldır bu hastalık onu mahvetti. Mahalledeki bütün çocukların alay konusu oldu, çünkü neredeyse her gün evden kendi başına çıkıp bir sokak ötede kayboluyormuş. Eşi kaç kere paniğe kapılıp karakola başvurdu. Bu yaştaki bir adam eve de hapsedilmez ki...”

Alzheimer hastalığına nasıl tanı konur?

Orta yaşın üzerindeki hastalarda bu tip belirtilerle karşılaşıldığında, bu durumun yaşlanmanın doğal bir sonucu olduğu düşünülmemelidir. Alzheimer hastalığının habercisi olabileceği bilinmeli ve bir hekime başvurulmalıdır. Hekim kesin tanı için bazı tetkikler yapılmasını isteyebilir. Bazı testler, kan tahlilleri ve beyin filmleri çekilmesini gerekli görebilir. Bu şekilde de Alzheimer hastalığını diğer demans, yani bunama tiplerinden ayırt ederek kesin tanıya varır.

Alzheimer hastalığının habercisi olabilecek belirtiler nelerdir?

Temel olarak 10 belirti, Alzheimer hastalığının habercisi olarak nitelendirilebilir. Bunlardan bir ya da birkaçının varlığı, zaman kaybetmeden bir nörolog (sinir hastalıkları uzmanı), psikiyatrist (ruh hastalıkları uzmanı) ya da tanıdığınız bir hekime başvurulmasını gerektirir:

1) Günlük yaşamı etkileyecek düzeyde unutkanlık (özellikle yakın tarihli olayları
ve insan isimlerini anımsayamama)

2) Günlük işleri yerine getirmede güçlük çekme (alışveriş, yemek pişirme ya da
basit bir aleti çalıştırma gibi)

3) Sözcükleri bulmakta zorlanma

4) Tarihleri ve bilinen yolları unutma

5) Basit konularda karar verme güçlüğü (giysi seçimi gibi)

6) Hesap ya da planlama yapma gibi pratik düşünme becerilerinin azalması

7) Eşyaları yanlış yerlere koyma (buzdolabına ayakkabı çekeceği koyma gibi)

8) Ruh hali ve davranışlarda değişiklik (kolayca ağlama ya da sinirlenme gibi)

9) Kişilik değişiklikleri (çevresindeki insanları suçlama gibi)

10) Sorumluluktan kaçınma

Dedem, 69 yaşında emekli marangoz

“Sağlığı yerinde, ama artık iki kere iki kaç eder bilemiyor. Alışverişe gitmeye bayılır, ama cebine fazla para koymasına engel olmaya çalışıyoruz. Çünkü her seferinde parasının tamamını garip şeylere harcıyor ya da kaybediyor. Bir de marangoz aletlerini kullanmaması için ne yapacağımızı bilemiyoruz. O kadar dikkatsiz ki, başına bir şey gelecek diye çok endişe ediyoruz.”

Alzheimer hastalığı nasıl tedavi edilir?

Alzheimer hastalığı konusundaki bilgilerimiz gün geçtikçe artmaktadır. Hastalık tam olarak iyileştirilemese de son yıllarda geliştirilen ilaçlarla hastalığın belirtilerini kısmen de olsa gidermek ve hastalığın ilerleyişini yavaşlatmak mümkün olabilmektedir. Hayal görmeler ve davranış bozuklukları da ilaç tedavisiyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilmektedir. Tedaviye mümkün olduğu kadar erken dönemde başlanılması hastalığın ilerleme hızını ve hasta yakınları üzerindeki yükünü azaltırken, hastanın yaşam kalitesini artırmaya da yardımcı olur. Son zamanlarda yapılan çalışmalar gerek tedavi gerekse hastalığın önlenmesinde yeni ufuklar açabilecek gelişmelerin habercisi niteliğindedir.

Alzheimer hastalığı hasta yakınlarına nasıl bir yük getirir?

Alzheimer hastalığı hem ileri yaşlarda ortaya çıkması hem de ilerleyici bir hastalık olması nedeniyle özenli ve sürekli bakım yapılmasını gerektirir. Zaman içinde hastanın yatağa bağımlı hale gelmesiyle sonuçlanan bu hastalık, ev içindeki düzenin, iş saatlerinin ve sosyal ilişkilerin tekrar ayarlanması gerekebilirliğiyle hasta yakınlarına önemli bir sorumluluk ve bakım yükü getirir. Bu durum, giderek artan gözetim zorunluluğuyla birlikte, hasta yakınları için hem sosyal, hem de ekonomik açıdan çok yıpratıcı olabilir.

Hasta bakımı bedensel ve ruhsal yorgunluğa neden olabilir. Ayrıca, bu hastaların eskisine göre çok değişmiş olmaları, artık sevgi ve ilgiye gerek duymadıkları anlamına gelmez. Bakımı üstlenen kişilere düşen en önemli görev, hastayı sevgi ve ilgiden yoksun bırakmamaktır. İyi bakım, ev içindeki huzurun korunmasını, tehlikelerin önüne geçilmesini ve hastanın ruh sağlığının korunmasını sağlayacaktır. Bu nedenle, Alzheimer hastasına yardımcı olmak, sabırlı, bilgili ve anlayışlı olmayı şart kılar. Alzheimer hastalığı ile mücadele etmenin en iyi yöntemi, hastalığı tanımak ve birlikte yaşamayı öğrenmektir.

Herhangi bir ilaç tedavisine başlamadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Annem, 59 yaşında banka müdürü

“Geçen yıl istemediği halde bankadan emekli edilmesi ona çok dokundu. Ama hepimiz biliyoruz ki, artık işini hakkıyla yapamaz durumdaydı. Unutkanlığı ve dikkatsizliği bir tarafa, çok sinirli ve saldırgan oldu. Çevresindeki herkesi suçluyor ve kırıyor. Araba kullanması da tehlikeli olmaya başladı. Hiç olmazsa bundan vazgeçirmenin bir yolu olmalı”

Kaynak: Pfizer

Daha geniş bilgi için aşağıdaki sayfaları inceleyebilirsiniz.

Alzheimer Hastalığı Nedir?